Narty bardziej obciążają kolana niż snowboard. Wynika to z niezależnej pracy obu nóg, dynamicznych skrętów oraz sił przekazywanych przez wiązania. Dlatego narciarze częściej doznają urazów więzadeł kolanowych, zwłaszcza ACL, czyli więzadła krzyżowego przedniego, oraz MCL, czyli więzadła pobocznego piszczelowego. Snowboard zwykle mniej obciąża kolana, ale częściej prowadzi do urazów nadgarstków, barków, stawów skokowych i tułowia.
Dlaczego narty są trudniejsze dla kolan?
Na nartach każda noga jest przypięta do osobnej deski i może poruszać się niezależnie. Taka konstrukcja ułatwia skręcanie, ale podczas utraty równowagi może powodować niekontrolowane rozjechanie lub skrzyżowanie nart. Kolano zostaje wtedy poddane jednocześnie działaniu siły skrętnej i obciążenia wynikającego z prędkości.
Szczególnie ryzykowna jest sytuacja, w której narta nie wypina się przy upadku albo wypina się z opóźnieniem. Dlatego wiązania powinny być wyregulowane do masy ciała, długości podeszwy buta, poziomu umiejętności i stylu jazdy. Zbyt mocne ustawienie może utrudnić wypięcie, a zbyt słabe powodować niekontrolowane wypinanie podczas jazdy.
Snowboard działa inaczej. Obie stopy są przypięte do jednej deski, a pozycja jest ustawiona bokiem do kierunku jazdy. Ogranicza to niezależne ruchy nóg i zmniejsza możliwość gwałtownej rotacji kolana. Ugięte nogi mogą męczyć mięśnie, ale sama pozycja nie oznacza większego ryzyka urazu więzadłowego niż podczas jazdy na nartach.
| Cecha | Narty | Snowboard |
|---|---|---|
| Główny punkt obciążenia | Kolana i kończyny dolne | Nadgarstki, barki, stawy skokowe i tułów |
| Najczęstsze urazy | Urazy więzadeł, szczególnie ACL i MCL, a także urazy głowy przy zderzeniach | Stłuczenia i skręcenia nadgarstków, barków oraz stawów skokowych |
| Charakterystyka pracy stawów | Niezależna praca nóg, dynamiczne skręty i większa rotacja | Nogi połączone z jedną deską, jazda bokiem i mniejsza niezależność kończyn |
Snowboard nie jest jednak sportem wolnym od ryzyka. Początkujący często upadają do przodu lub do tyłu, podpierając się rękami. Z tego powodu urazy nadgarstków i barków są w tej dyscyplinie częstsze niż kontuzje kolan. Przy jeździe w snowparku dochodzi także ryzyko urazów kręgosłupa, kości ogonowej i głowy.
Co zwiększa ryzyko kontuzji kolan na nartach?
Sama obecność nart nie przesądza o urazie. Ryzyko rośnie wtedy, gdy mechanika jazdy łączy się z dużą prędkością, niewystarczającą kontrolą i niedopasowanym sprzętem. Najbardziej problematyczne sytuacje to:
- Niekontrolowane rozjechanie lub skrzyżowanie nart podczas upadku.
- Dynamiczny skręt przy pozostawieniu jednej narty na krawędzi.
- Jazda z prędkością, której nie można bezpiecznie wyhamować.
- Nieprawidłowo wyregulowane wiązania, które nie wypinają się w odpowiednim momencie.
- Kontynuowanie jazdy mimo zmęczenia, bólu albo pogarszającej się techniki.
Zmęczenie ma znaczenie, ponieważ osłabione mięśnie gorzej stabilizują kolano, a reakcje na nierówności stoku stają się wolniejsze. Niebezpieczne są także twarda lub oblodzona trasa, ograniczona widoczność i jazda poza poziomem własnych umiejętności.
Jak przygotować kolana do sezonu?
Wybór snowboardu może zmniejszyć obciążenie kolan, ale nie zastępuje przygotowania fizycznego. Największą ochronę daje połączenie siły, kontroli ruchu i stopniowego zwiększania wysiłku. W treningu przed sezonem powinny znaleźć się ćwiczenia wzmacniające mięśnie czworogłowe uda, pośladki, mięśnie tylnej części uda oraz mięśnie głębokie odpowiedzialne za stabilizację.
Przed każdym zjazdem wykonaj krótką rozgrzewkę. Powinna podnieść temperaturę ciała i przygotować stawy do pracy, ale nie może powodować zmęczenia. W trakcie dnia rób przerwy, pij wodę i kończ jazdę, gdy utrzymanie prawidłowej techniki staje się trudne.
Na stoku pomagają także podstawowe zasady bezpieczeństwa. Ich przestrzeganie ogranicza zarówno ryzyko urazu kolana, jak i innych części ciała:
- Dopasuj trasę do swoich umiejętności, warunków śniegowych i widoczności.
- Noś kask podczas każdej jazdy.
- Na snowboardzie rozważ usztywniane rękawice na nadgarstki oraz ochraniacz pleców.
- Nie zwiększaj prędkości tylko dlatego, że trasa jest szeroka i dobrze przygotowana.
- Nie wracaj na stok przy bólu, obrzęku lub uczuciu niestabilności stawu.
Przygotowanie motoryczne ma często większe znaczenie dla bezpieczeństwa niż sam wybór między nartami a snowboardem. Deska może być łagodniejsza dla kolan, ale słabe mięśnie i brak kontroli ruchu nadal zwiększają ryzyko kontuzji.
Co wybrać przy problemach z kolanami?
Jeżeli masz za sobą uraz więzadła, operację, nawracające obrzęki lub przewlekły ból kolana, snowboard zwykle będzie mniej obciążający pod względem ruchów skrętnych niż narty. Nie oznacza to jednak, że można uznać go za bezpieczny bez względu na stan zdrowia. Upadki, twarde lądowania i jazda po nierównej trasie nadal mogą przeciążać stawy.
Przy aktywnych dolegliwościach, uczuciu uciekania kolana albo obrzęku po wysiłku decyzję o powrocie na stok najlepiej skonsultować z lekarzem lub fizjoterapeutą. Jeśli kolano zaczyna boleć w trakcie jazdy, przerwij aktywność zamiast próbować dokończyć zjazd.
Gdy priorytetem jest ochrona kolan, snowboard jest zazwyczaj rozsądniejszym wyborem niż narty. Jeśli natomiast problem dotyczy głównie nadgarstków, barków lub równowagi, narty mogą okazać się mniej ryzykowne dla tych obszarów. Ostateczna decyzja powinna uwzględniać rodzaj wcześniejszej kontuzji, sprawność, poziom umiejętności i sposób jazdy.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
